Link 110 Tình huống thuế TNDN theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP
Tài liệu cập nhật các quy định pháp luật mới nhất
Bối cảnh: Năm 2025, Công ty X phải chi trả 2 khoản tiền sau:
1. 50 triệu đồng nộp phạt cho Cảnh sát giao thông do xe tải của công ty chở quá tải.
2. 100 triệu đồng bồi thường cho Công ty Y do giao hàng trễ hạn theo hợp đồng kinh tế.
❓ Yêu cầu: Khi quyết toán thuế TNDN, kế toán hạch toán 2 khoản này vào chi phí được trừ. Cơ quan thuế sẽ xử lý thế nào?
A. Xuất toán (loại bỏ) cả 2 khoản.
B. Chấp nhận cả 2 khoản vì đều là tiền doanh nghiệp thực sự phải chi ra.
C. Chấp nhận khoản phạt giao thông (50tr), loại khoản bồi thường hợp đồng (100tr).
D. Loại khoản phạt giao thông (50tr), chấp nhận khoản bồi thường hợp đồng (100tr).
💡 ĐÁP ÁN: D
Giải thích: Tiền phạt vi phạm hành chính (giao thông, thuế, môi trường...) vi phạm luật nhà nước nên tuyệt đối KHÔNG được trừ. Tiền bồi thường vi phạm hợp đồng kinh tế là rủi ro dân sự trong kinh doanh, ĐƯỢC tính vào chi phí hợp lý.
Bối cảnh: Công ty phần mềm A mua một chiếc xe ô tô 5 chỗ hiệu Mercedes với giá chưa VAT là 3 tỷ đồng để làm xe đưa đón Tổng Giám đốc. Trong năm, công ty trích khấu hao chiếc xe này là 300 triệu đồng.
❓ Yêu cầu: Phần chi phí khấu hao BỊ LOẠI (không được trừ) trong năm là bao nhiêu?
A. 300 triệu (Bị loại toàn bộ).
B. 0 đồng (Được trừ toàn bộ).
C. 140 triệu đồng.
D. 160 triệu đồng.
💡 ĐÁP ÁN: C
Giải thích: Xe dưới 9 chỗ (không kinh doanh vận tải) bị khống chế nguyên giá được trừ tối đa là 1,6 tỷ đồng. Phần vượt (3 tỷ - 1,6 tỷ = 1,4 tỷ) không được tính khấu hao hợp lý. Khấu hao của phần vượt này trong năm là: 1,4 tỷ x 10% = 140 triệu đồng (Đây là phần bị xuất toán).
Bối cảnh: Nhân viên phòng Hành chính mua một máy in trị giá 6.000.000 đồng (đã có VAT), có hóa đơn GTGT mang tên công ty. Nhân viên này đã thanh toán bằng TIỀN MẶT cho cửa hàng, sau đó về công ty nhận lại tiền mặt từ thủ quỹ.
❓ Yêu cầu: Khoản chi 6 triệu này có được trừ khi tính thuế TNDN không?
A. Có, vì có hóa đơn GTGT đầy đủ và dưới 20 triệu.
B. Không, vì hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt.
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Nghị định 320 đã hạ mức trần thanh toán tiền mặt. Mọi hóa đơn có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (thay vì 20 triệu như trước đây) bắt buộc phải thanh toán qua ngân hàng mới được tính vào chi phí được trừ.
Bối cảnh: Công ty B chi tiền trang phục cho 100 nhân viên. Mỗi nhân viên nhận được: 7 triệu đồng tiền mặt + 1 bộ vest (công ty mua sẵn có hóa đơn trị giá 3 triệu đồng).
❓ Yêu cầu: Số tiền chi trang phục BỊ LOẠI khỏi chi phí hợp lý của toàn công ty là bao nhiêu?
A. 0 đồng (Được trừ tất cả).
B. 200 triệu đồng (Chỉ phần vượt 5 triệu tiền mặt: 2tr x 100 người = 200tr).
C. 500 triệu đồng (Loại toàn bộ 10tr/người do vượt mức 5tr).
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Luật chỉ khống chế chi trang phục BẰNG TIỀN MẶT tối đa 5 triệu/người/năm (Phần chi lố 2 triệu/người sẽ bị loại). Chi trang phục BẰNG HIỆN VẬT (có hóa đơn) không bị khống chế mức chi.
Bối cảnh: Ông Tùng mở Công ty TNHH MTV Thương mại Tùng Phát (do một mình ông Tùng làm chủ sở hữu). Ông tự bổ nhiệm mình làm Giám đốc điều hành và tự trả lương cho mình 50 triệu đồng/tháng.
❓ Yêu cầu: Tiền lương 50 triệu/tháng của ông Tùng có được đưa vào chi phí công ty để giảm thuế TNDN không?
A. Có, nếu ông Tùng thực sự điều hành công ty.
B. Không, tiền lương của chủ Công ty TNHH MTV (do cá nhân làm chủ) không được tính vào chi phí được trừ.
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Cơ quan thuế coi dòng tiền của Công ty TNHH MTV (cá nhân) bản chất là tiền của ông chủ. Việc tự trả lương chỉ là cách lấy tiền từ túi trái bỏ sang túi phải để làm giảm lợi nhuận đóng thuế. Do đó, khoản này bị loại hoàn toàn.
Bối cảnh: Năm 2025 công ty làm ăn khó khăn. Quỹ lương tháng 12/2025 là 2 tỷ đồng chưa có tiền trả cho nhân viên. Đến ngày 31/03/2026 (Hạn chót nộp hồ sơ quyết toán thuế 2025), công ty vẫn chưa trả được khoản này và cũng KHÔNG lập quỹ dự phòng tiền lương.
❓ Yêu cầu: Khoản 2 tỷ này có được tính là chi phí hợp lý của năm 2025 không?
A. Không được tính.
B. Có, vì chi phí đã phát sinh trong năm 2025.
💡 ĐÁP ÁN: A
Giải thích: Nguyên tắc của thuế đối với tiền lương là "thực chi". Đến hết thời hạn quyết toán mà chưa thực tế chi trả (và không có quỹ dự phòng) thì khoản lương đó bị loại khỏi chi phí năm đó.
Bối cảnh: Công ty C đăng ký Vốn điều lệ là 10 tỷ đồng, nhưng các cổ đông mới góp được 7 tỷ. Công ty đi vay ngân hàng 4 tỷ đồng để sản xuất với lãi suất 10%/năm (Tiền lãi = 400 triệu).
❓ Yêu cầu: Số tiền chi phí lãi vay BỊ XUẤT TOÁN là bao nhiêu?
A. 0 đồng.
B. 400 triệu.
C. 300 triệu.
D. 100 triệu.
💡 ĐÁP ÁN: C
Giải thích: Công ty còn thiếu 3 tỷ vốn điều lệ. Phần lãi vay tương ứng với phần vốn thiếu này không được trừ. (3 tỷ x 10% = 300 triệu đồng bị xuất toán). Chỉ có 100 triệu tiền lãi (tương ứng 1 tỷ vay vượt vốn điều lệ) là được trừ.
Bối cảnh: Công ty công nghệ D chi 1 tỷ đồng (có hóa đơn hợp lệ) cho hoạt động Nghiên cứu và Phát triển (R&D) sản phẩm mới trong năm.
❓ Yêu cầu: Công ty D được tính tối đa bao nhiêu tiền vào chi phí được trừ đối với khoản chi R&D này?
A. 1 tỷ đồng.
B. 1,5 tỷ đồng.
C. 2 tỷ đồng (200% chi phí thực tế).
💡 ĐÁP ÁN: C
Giải thích: Để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, Nghị định 320 cho phép doanh nghiệp hạch toán chi phí R&D vào chi phí được trừ với tỷ lệ lên đến 200% chi phí thực tế phát sinh (với điều kiện việc nhân đôi này không làm doanh nghiệp bị lỗ).
Bối cảnh: Công ty E mua gói Bảo hiểm nhân thọ cho Giám đốc kinh doanh với mức phí 6 triệu đồng/tháng. Công ty hiện đang nợ đọng BHXH, BHYT bắt buộc của công nhân viên 3 tháng nay.
❓ Yêu cầu: Chi phí bảo hiểm nhân thọ này được tính vào chi phí hợp lý bao nhiêu?
A. 0 đồng.
B. 5 triệu đồng (Mức trần quy định).
C. 6 triệu đồng.
💡 ĐÁP ÁN: A
Giải thích: Phạm 2 lỗi. Lỗi 1: Doanh nghiệp nợ bảo hiểm bắt buộc thì CẤM hạch toán chi phí bảo hiểm tự nguyện/nhân thọ. Lỗi 2: Mức trần cho phép chỉ là 5 triệu đồng/người/tháng. Do phạm lỗi 1 nên bị xuất toán toàn bộ.
Bối cảnh: Cơn bão làm tốc mái kho hàng của Công ty F, mưa làm hỏng lô hàng trị giá 2 tỷ đồng. Công ty bán thanh lý phế liệu được 200 triệu. Bảo hiểm từ chối đền bù do hợp đồng không bao gồm điều khoản thiên tai.
❓ Yêu cầu: Chi phí tổn thất 1,8 tỷ đồng (2 tỷ - 200tr) xử lý thế nào?
A. Được tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN.
B. Bị loại khỏi chi phí vì hàng hóa không tạo ra doanh thu.
💡 ĐÁP ÁN: A
Giải thích: Tài sản, hàng hóa bị tổn thất do thiên tai, hỏa hoạn... nếu không được bồi thường thì phần giá trị tổn thất thực tế ĐƯỢC phép đưa vào chi phí hợp lý.
Bối cảnh: Công ty Sản xuất Giày dép (đang được hưởng ưu đãi thuế suất 15% do là doanh nghiệp siêu nhỏ) có bán một lô đất dư thừa của công ty và lãi 2 tỷ đồng.
❓ Yêu cầu: Khoản lãi 2 tỷ đồng từ bán đất chịu mức thuế suất bao nhiêu?
A. 15% (Hưởng theo ưu đãi doanh nghiệp).
B. 20% (Thuế suất phổ thông).
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Lợi nhuận từ chuyển nhượng Bất động sản luôn bị khóa ở mức thuế suất phổ thông là 20%. Không được áp dụng các mức thuế suất ưu đãi của ngành nghề sản xuất kinh doanh chính.
Bối cảnh: Năm 2025, Công ty G kinh doanh thép lãi 5 tỷ đồng. Tuy nhiên, dự án Bất động sản của công ty lại bị LỖ 3 tỷ đồng.
❓ Yêu cầu: Số tiền làm căn cứ tính thuế TNDN trong năm của Công ty G là bao nhiêu?
A. 5 tỷ đồng (Không được lấy lỗ BĐS bù vào sản xuất).
B. 2 tỷ đồng (Được phép lấy lỗ BĐS bù trừ với lãi sản xuất kinh doanh).
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Luật mới đã cởi trói: Nếu hoạt động kinh doanh BĐS bị lỗ, doanh nghiệp ĐƯỢC PHÉP dùng số lỗ này để bù trừ với lợi nhuận của hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường.
Bối cảnh: Công ty H có tổng doanh thu năm 2025 là 25 tỷ đồng.
❓ Yêu cầu: Mức thuế suất TNDN áp dụng cho Công ty H là bao nhiêu?
A. 20%
B. 17%
C. 15%
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Theo quy định mới, Doanh nghiệp có doanh thu từ trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng/năm được áp dụng mức thuế suất ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ là 17%. (Nếu dưới 3 tỷ thì áp dụng 15%).
Bối cảnh: Công ty Việt Nam trả 1 tỷ đồng tiền bản quyền sử dụng phần mềm cho một công ty tại Mỹ (không có chi nhánh tại VN).
❓ Yêu cầu: Công ty VN phải nộp thay thuế TNDN cho nhà thầu Mỹ với tỷ lệ bao nhiêu trên doanh thu?
A. 5%
B. 10%
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Thu nhập từ Tiền bản quyền (Royalties) của nhà thầu nước ngoài bị áp dụng mức tỷ lệ thuế TNDN cao nhất là 10% trên tổng doanh thu.
Bối cảnh: Doanh nghiệp K trồng rừng và được cấp chứng chỉ giảm phát thải (Tín chỉ Carbon). Doanh nghiệp bán lô tín chỉ này LẦN ĐẦU TIÊN cho đối tác nước ngoài thu về 50 tỷ đồng.
❓ Yêu cầu: Lợi nhuận từ việc bán tín chỉ Carbon lần đầu chịu thuế bao nhiêu?
A. 20%
B. Được miễn thuế TNDN hoàn toàn.
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Nhằm khuyến khích kinh tế xanh, thu nhập từ bán tín chỉ Carbon LẦN ĐẦU TIÊN được nhà nước Miễn thuế TNDN. (Nếu người mua bán lại ở lần thứ 2 trở đi thì mới phải nộp thuế).
Bối cảnh: Cổ đông X bán phần vốn góp của mình tại Công ty Y trị giá 5 tỷ đồng. Cổ đông X nhận tiền mặt 100% thay vì chuyển khoản.
❓ Yêu cầu: Cơ quan thuế có quyền gì trong giao dịch này?
A. Hủy bỏ giao dịch.
B. Ấn định lại giá chuyển nhượng để tính thuế.
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Giao dịch chuyển nhượng vốn từ 5 triệu đồng trở lên mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản) thì Cơ quan thuế có quyền tự ấn định lại giá chuyển nhượng dựa trên cơ sở dữ liệu để chống hành vi khai thấp giá trốn thuế.
Bối cảnh: Quỹ đầu tư Singapore (Không có cơ sở thường trú tại VN) bán cổ phần tại một Công ty Cổ phần Việt Nam thu về 100 tỷ đồng (Lỗ 10 tỷ so với lúc mua).
❓ Yêu cầu: Quỹ này phải nộp thuế TNDN bao nhiêu?
A. Không nộp vì đang bị lỗ.
B. Nộp 0.1% trên tổng giá bán (100 tỷ x 0.1% = 100 triệu đồng).
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Đối với nhà thầu/tổ chức nước ngoài, chuyển nhượng chứng khoán hay vốn góp đều bị thu thuế khoán 0.1% tính trên Tổng giá bán (Doanh thu), không phân biệt đang lãi hay lỗ.
Bối cảnh: Công ty Khai khoáng M có lãi 10 tỷ từ việc bán quặng, nhưng lại bị lỗ 5 tỷ từ việc chuyển nhượng lại dự án thăm dò khai thác khoáng sản cho bên khác.
❓ Yêu cầu: Có được lấy 5 tỷ lỗ dự án bù trừ vào 10 tỷ lãi bán quặng không?
A. Có.
B. Không, lỗ từ chuyển nhượng dự án khai thác khoáng sản không được bù trừ với hoạt động kinh doanh khác.
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Lĩnh vực khoáng sản là tài nguyên quốc gia. Lãi/lỗ từ việc chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản bị "nhốt" riêng, cấm không được bù trừ chéo để tránh lách thuế.
Bối cảnh: Công ty N trích 10% lợi nhuận lập Quỹ Phát triển Khoa học Công nghệ (được miễn thuế số tiền này). Tuy nhiên, công ty lại lấy tiền quỹ đi mua bất động sản. Cơ quan thuế phát hiện ra.
❓ Yêu cầu: Công ty N bị xử phạt như thế nào?
A. Bị truy thu tiền thuế TNDN, tính lãi chậm nộp và phạt 20% trên số tiền thuế bị truy thu.
B. Chỉ yêu cầu nộp lại tiền vào quỹ.
💡 ĐÁP ÁN: A
Giải thích: Sử dụng quỹ sai mục đích bị coi là hành vi trục lợi thuế. Doanh nghiệp sẽ bị truy thu thuế, tính tiền chậm nộp (dựa trên lãi suất trái phiếu kho bạc) và bị phạt hành chính 20%.
Bối cảnh: Một bệnh viện tư nhân được thành lập tại khu vực trung tâm Quận 1, TP.HCM.
❓ Yêu cầu: Bệnh viện này được áp dụng mức thuế suất TNDN là bao nhiêu?
A. 20% (Vì đóng tại khu vực phát triển nhất nước).
B. 10% trong suốt thời gian hoạt động.
💡 ĐÁP ÁN: B
Giải thích: Khuyến khích xã hội hóa là ưu đãi theo Ngành nghề (Y tế, Giáo dục, Thể thao). Do đó, dù hoạt động ở địa bàn trung tâm kinh tế, bệnh viện tư nhân vẫn được hưởng thuế suất 10% trọn đời. (Nếu đáp ứng đủ điều kiện về tỷ lệ thu nhập không chia để lại tái đầu tư).